|
|
| |
Achtergrond
1-81 van 81
Wie denkt dat duurzame landbouw de oplossing is voor het probleem van de honger in de wereld, zit er vreselijk naast.
De schuldencrisis lijkt vooral een probleem voor rijke, verwende westerse landen die decennia op te grote voet hebben geleefd en nu op de blaren moeten zitten. Maar het is ingewikkelder: de tachtig grootste economieën in de wereld (dat zijn alle landen die er ook maar een beetje toe doen, vanuit oogpunt van welvaart en groei gezien) hebben nu al een schuld van 41 biljoen euro, dat is cijfer 41 met twaalf nullen.
Dat er wel eens wat misgaat in de wereld van de ontwikkelingshulp, is inmiddels eerder een open deur dan een stevig standpunt. Het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) waarin de toekomst wordt geschetst van een nieuw soort ontwikkelingspolitiek, is daar erg helder over.
Twitteren, bloggen, kwetteren, mailen, surfen, of gewoon lezen: hoe gebruikt de moderne mediaconsument de media die we vandaag tot onze beschikking hebben?
Moeten we blij zijn als er in een arm land olie wordt gevonden ? Nee. Zonder democratie, en zonder een verstandig economisch beleid zal de vondst van grondstoffen arme landen alleen maar schaden.
Niet alleen China is hard bezig om internet onder de invloedssfeer te krijgen van het regime, met een filterprogramma dat ze, cynisch genoeg, de "Groene Dam"noemen. Het is een mondiale trend waarbij landen de kunst van elkaar afkijken en de westerse softwarefabrikanten aan hun kant weten te krijgen.
Om een eind te maken aan armoede is in ruim zestig landen op deze aardbol veel meer nodig dan de traditionele aanpak van armoedebestrijding, zegt de Amerikaanse econoom Paul Collier.
Tussen enkele van 's werelds slechtst functionerende staten en hun ondergang staat slechts een samenraapsel van hulporganisaties, internationale liefdadigheidsinstellingen en weldoeners. Maar ondanks al het goede werk dat deze organisaties doen, holt hun vrijgevigheid het vermogen van overheden om op eigen benen te staan vaak uit. Het resultaat: een vicieuze cirkel van afhankelijkheid en teveel vingers in de pap.
Jan Douwe van der Ploeg (1950) geldt in Nederland als een van de meest gezaghebbende wetenschappers op het gebied van boerenlandbouw. Hij is als hoogleraar rurale sociologie verbonden aan de Wageningen Universiteit en is fel criticaster van het landbouwbeleid van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking: 'De landbouw werd niet alleen verwaarloosd, maar ook actief uit het beleid gedemonteerd.'
Met zijn boek Een wereld voor kinderen wil Peter de Ruiter de discussie over kinderarbeid nieuw leven inblazen. Hij bezocht negen landen in drie continenten om de problemen in kaart te brengen. Belangrijkste denkfout, zegt De Ruiter in dit essay, is dat armoede de oorzaak zou zijn van kinderarbeid. 'Armoede is juist het gevólg van kinderarbeid.'
Rapmuziek is lang gezien als een vorm van verzet tegen het gezag. Die boodschap heeft zijn aantrekkingskracht bewezen: over de hele wereld, van Sjanghai en Nairobi tot Sao Paulo, is hiphop uitgegroeid tot een mondiale kunstvorm met zowel een commerciele als een maatschappijkritische dimensie.
Investeerders en consumenten zoeken 'de beste deal'. Met alle gevolgen van dien.Een interview met Robert Reich, ex-minister onder president Clinton, over zijn nieuwe boek 'Superkapitalisme'. Een opzienbarende visie op het democratisch tekort als gevolg van het oprukkend mondiaal kapitalisme.
Zero-net ontstond uit ergernis. De Egyptische Sahar el Nadi maakte zich boos over misverstanden en stereotypen bij moslims en westerlingen over elkaar. Via culturele projecten neemt ze die nu weg.
Politiek, carrière, lifestyle, seks: Islamonline wil er neutraal over berichten. Misschien wel daarom staat de Egyptische informatie- en discussiesite in de top vijf van meest bezochte Arabische websites. Maar is Iol.net wel zo neutraal? Een bezoekje aan de redactie in Cairo.
Modeontwerper Aziz houdt van statements. Hij ontwierp de 'Lonsdale-boerka' en een gewaad voor kardinaal Simonis. Modeontwerpers mogen best wat meer doen dan alleen een nieuw parfum op de markt brengen met een roze strik erom, vindt hij. Nu vraagt hij met een kunstwerk aandacht voor Artsen zonder Grenzen. 'De beelden van mensen die aan epidemieën sterven, communiceren niet meer; dat maakt me heel erg boos.'
Jarenlang werden burgeroorlogen in Afrika gefinancierd door de diamantopbrengst. In 2003 sprak de industrie af om alleen nog 'conflictvrije diamanten' te verkopen. Maar hoe weet je zeker dat je een diamant koopt waar geen bloed aan kleeft? In de Amsterdamse diamantscene gaan we op zoek. 'Vindt u zo'n garantie echt belangrijk?'
Terwijl de kerken in het Westen leegstromen, worden in ontwikkelingslanden hele panden bijgebouwd om aanhangers van de pinkstergemeente te accommoderen. Hoe valt dit succes te verklaren? Zijn het de opwindende diensten met charismatische leiders? Of is het de centrale boodschap van 'zelfrespect'? Een razendsnel internationaal groeiende religie nader beschouwd.
De rente van Grameen Bank is nauwelijks lager dan die van woekeraars. De Nobelprijswinnaar voor de Vrede, Mohammad Yunus, verlicht met zijn systeem van het microkrediet het lot van de armen bepaald niet. Het omgekeerde is het geval: zijn bank is er zelf rijk van geworden, meent Arnob Chakrabarty.
Meer dan eenderde van de wereldbevolking heeft geen toegang tot noodzakelijke medicijnen. Oorzaken: inhalige farmaceutische concerns, bureaucratie en algehele onverschilligheid. Moedige wetenschappers zoeken nieuwe oplossingen.
Democratie mag dan aan terrein gewonnen hebben, de vraag is of de wereld daar wel bij gebaat is. De 'Failed States Index' toont aan dat stemrecht vaak slecht is voor de stabiliteit van kwetsbare landen. Vooral als de bevolking jong is.
Wat tien jaar geleden nog de achtertuin van de Verenigde Staten was, wordt nu bijna helemaal door links geregeerd. Mexico echter koos in 2000 voor een rechtse president. Onder voormalig Coca-Cola-directeur Vicente Fox opende het land zich steeds verder voor de vrije wereldmarkt. Hoe houdt Mexico zich staande in de globaliseringsgolf? Remko van Broekhoven ging op zoek naar antwoorden.
Europa, Latijns-Amerika, Azië, Afrika: op bijna elk continent volgt de bevolking het WK in Duitsland op de voet. Maar in arme landen is voetbal veel meer dan vermaak. Sporthelden George Weah en Johan Cruijff weten dit allang, maar ook steeds meer hulporganisaties zetten inmiddels voetbal in tegen armoede en oorlog.
Zuid-Amerikaanse soapseries gaan de hele wereld over en zijn een doorslaand succes in landen ver daarvandaan, zoals Polen, Rusland en Indonesië. Wat is hun geheim? Een verhaallijn die de armen en minderbedeelden aan de beeldbuis gekluisterd houdt. Verrassend gevolg: dit Zuid-Amerikaanse exportproduct maakt nu deel uit van de gevestigde internationale cultuur en gaat de concurrentie met Hollywood aan.
Globalisering staat weer in het middelpunt van de belangstelling. Telkens zijn het vooral de gewelddadigheden die als een virus de conferenties van de WTO begeleiden en de aandacht trekken. Waarom deze protesten? Een diepgaande analyse van Rene Hoytink. "Een vrije markt zal niet ten goede komen aan de kleine boeren, maar hen nog sterker bedreigen dan in de huidige situatie."
Op een koude dag in februari 1999 ziet Pietra Rivoli zo'n honderd studenten demonstreren op de campus van haar werkgever, de universiteit van Georgetown in Washington. De Wereldbank moet het ontgelden, maar vooral: de multinationals. Een meisje grijpt de microfoon. 'Wie heeft jouw T-shirt gemaakt?', vraagt ze aan een joelende menigte. 'Was het een kind in Vietnam, geketend aan een naaimachine zonder eten en drinken? Wist je dat ze wordt gedwongen om negentig uur per week te werken? Wist je dat ze niet alleen in armoede leeft, maar ook in vuil en ziekte - en dat alles met maar één doel: zoveel mogelijk winst voor Nike?' Nee, dat wist ik niet, blikt Rivoli jaren later terug op die dag. 'En ik vroeg me af: hoe weet zíj dat?'
Muziekzender MTV Nederland zegt maatschappelijk betrokken te zijn. Dat lijkt met de komst van een aantal geëngageerde jongerenprogramma's aardig te kloppen. Maar hoe geloofwaardig is deze door videoclips en datingshows geflankeerde dosis engagement?
Begin jaren negentig ontdekte de Amsterdammer Thomas Gesthuizen (31) de hiphopscène in Tanzania. Ruim tien jaar later is zijn website over dit muzikale fenomeen wereldwijd hét platform voor Afrikaanse hiphop. Met Andrew Makkinga (22) maakt hij bovendien een radioshow die via internetradio is te horen. De muziek van Afrikaanse rappers en dj's klinkt nu wereldwijd.
De derde jaarlijkse Ontwikkelingsindex rangschikt 21 rijke landen naar de mate waarin ze de armen in de wereld helpen of juist hinderen. De rijken spenderen grote bedragen aan buitenlandse hulp, maar tegelijk werpen ze enorme handelsbarrières op. Genereus sturen ze soldaten op pad om elders de vrede te bewaren, maar tegelijkertijd verkopen ze wapens aan derdewereldbandieten. Doen de rijken uiteindelijk meer kwaad dan goed?
De bomaanslagen in Londen, Egypte en Turkije maakten deze zomer nog eens duidelijk dat het wanhoopsgeweld van splintergroepjes geglobaliseerd is en iedereen kan treffen. 'De regels van het spel veranderen', reageerde Tony Blair. Maar waarom groeit het geweld en wat is er met de mondiale samenleving echt aan de hand? Die vraag legde MO* voor aan Manuel Castells, de Spaanse socioloog die lang voor Seattle de andersglobaliseringsbeweging zag aankomen en die lang voor 11 september 2001 zei dat radicale uitsluiting tot radicaal geweld zou leiden. Castells gelooft in de kracht en de noodzaak van communicatie om het vertrouwen te herstellen en een gemeenschappelijk project te formuleren.
Van 14 tot 16 september verzamelden de wereldleiders in New York voor een belangrijke Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Op de agenda stond onder meer een toetsing van Millenniumdoelstellingen. Die doelstellingen kunnen uitgroeien tot het grootste solidariteitsproject van de geschiedenis, maar ze riskeren evengoed een flop te worden die de geloofwaardigheid van de internationale samenwerking een zware klap toedient. Er moet alvast nog heel veel gebeuren om de doelstellingen te realiseren. Ook België heeft nog veel werk op de plank.
Het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy publiceerde haar vijfde Globaliseringsindex. Deze laat maar één conclusie toe: de globalisering zet nog krachtiger door dan verwacht. Het fenomeen bleek sterker dan de Irak-oorlog, sterker dan de recente economische crisis en sterker dan falende handelsakkoorden van de WTO.
Een aantal grote ontwikkelingslanden kende de voorbije jaren een steile economische opgang. Verandert dat, na vijf eeuwen westerse dominantie, de machtsverhoudingen in de wereld?
In Bolivia dragen veel mensen een horloge dat niet werkt omdat een horloge nu eenmaal een statussymbool is. Status is een diepgewortelde behoefte bij mensen, ook als ze onder de armoedegrens leven. Ze kopen merkartikelen zelfs als ze daarvoor een maaltijd moeten overslaan.
Maryse Condé werd 68 jaar geleden geboren in Guadeloupe, een eiland van de Franse Antillen. Haar levensweg liep langs de Parijse universiteiten, postkoloniaal West-Afrika, literair Amerika en terug naar huis -al is "thuis" niet langer een plek voor haar. Haar grote doorbraak als schrijfster kende Condé in de jaren tachtig, met de tweedelige historische roman Ségou. MO* had een gesprek met de auteur.
Elio Di Rupo is voorzitter van de Parti Socialiste, de almachtige partij van Franstalig België. Voor de Vlaamse pers is hij de machtigste man van België. De Franstalige pers reageert op zijn charmeoffensief richting Nederlandstalige Belgen dan weer met titels als Elio van Vlaanderen. Wat nooit belicht wordt als het over Elio Di Rupo gaat, is dat de voorzitter van de PS een vaste bezoeker is van het Wereld Sociaal Forum. MO* wou weten of België een andersglobalistisch gidsland wordt met Di Rupo als premier.
Straatbendes - of 'gangs' - verspreiden zich over de hele wereld. De Verenigde Staten doen van harte mee aan de export van gangs, want het land deporteert ieder jaar tienduizenden immigranten met een strafblad. Ook het internet doet mee, want daar verspreiden de bendeleden hun cultuur.
'Er zijn vier miljard mensen die onderaan de economische piramide leven. Zij staan te trappelen om deel uit te maken van de globalisering, maar ze willen er dan ook de voordelen van krijgen. En dat is tot nu toe nog niet het geval.' C.K. Prahalad, hoogleraar aan de University of Michigan en een absolute topper in de wereld van de bedrijfsgoeroes, heeft een Droom: iedereen op aarde laten delen in de zegeningen van het kapitalisme.
Plotseling waait er een nieuwe wind: armoede kan in tien jaar gehalveerd worden. Zomaar ineens lijkt er een einde gekomen aan vele jaren van pessimisme. Wat is er aan de hand? En is dat optimisme wel gerechtvaardigd? OnzeWereld tekende de stemming op in Brazilië, op het Wereld Sociaal Forum.
Acht van de tien belangrijkste hackergroepen ter wereld zijn Braziliaans. De Braziliaanse federale politie bevestigt dat. In Brazilië zelf verliezen de banken meer geld door internetinbraken dan door gewapende bankovervallen. Zuid-Korea heeft de Braziliaanse overheid officieel om hulp gevraagd omdat Braziliaanse hackers meer dan 5.000 sites belaagden.
Het is een simpele, maar geniale idee: je stuurt een stevig bedrag de geldmarkt op en je gaat na waarheen dat geld vertrekt en welke effecten het heeft op mensen, gemeenschappen en landen. Barbara Garson kreeg van haar uitgever tweemaal een voorschot op het boek dat beloofde te schrijven. De eerste keer zette Garson het hele bedrag op een bank, de tweede keer investeerde ze een deel ervan in aandelen. Het resultaat van die dubbele zoektocht is pas gepubliceerd als Geld doet de wereld draaien, een economisch boek dat leest als een avontuurlijk reisverhaal. Er zitten kleine zwakheden in stijl en verhaal, maar als u niet Fons Verplaetse heet, steekt u ongetwijfeld veel op bij dit boek. Een gesprek met de auteur.
Het VN-jaarrapport over menselijke ontwikkeling houdt een krachtig pleidooi voor vrije keuze op cultureel vlak, als voorwaarde voor ontwikkeling.
In Porto Alegre ging vorige maand het vijfde Wereld Sociaal Forum door. Tienduizenden andersglobalisten van over de hele wereld kwamen er nog eens bevestigen dat een andere wereld mogelijk is. Maar hoe moet dat alternatief er nu eigenlijk uitzien? De denktank International Forum on Globalization schetst de contouren van hun "andere wereld" in een nieuw boek. MO* sprak met de twee eindredacteurs, John Cavanagh en Jerry Mander.
Ontwikkelingslanden die verstandig inspelen op dynamische sectoren in de internationale handel, krijgen de komende decennia onvermoede groeikansen. Dat zeggen experts die de VN-Conferentie voor Handel en Ontwikkeling (Unctad) deze week samenbracht in Genève. Veelbelovend zijn vooral de outsourcing van diensten, hernieuwbare energiebronnen en de productie van biobrandstoffen.
Het vijfde Wereld Sociaal Forum haalde te weinig internationale kranten en nieuwsprogramma's. De ideologische tegenpool, het Wereld Economisch Forum in Davos, bekoorde de internationale media duidelijk meer. De jaarmarkt van de andersglobalisten heeft duidelijk een communicatieprobleem.
"Het forum wordt stilaan een wereldwijde sociale beweging. Daaraan willen wij meebouwen," zegt Adrie Papma van de Nederlandse medefinancieringsorganisatie Novib. Als het WSF straks naar Afrika trekt, moeten de donors waarschijnlijk nog dieper in de geldbuidel tasten.
Toerisme is ongetwijfeld één van de sterkst groeiende sectoren in de globalisering. Voor 83 procent van de landen in het Zuiden is toerisme één van de belangrijkste bronnen van buitenlandse deviezen. Maar op de meeste plaatsen zorgt die evolutie niet voor een verlichting van de armoede.
De Afrikaanse deelnemers zijn dun gezaaid op het Wereld Sociaal Forum (WSF) in Porto Alegre, maar ze hebben de toekomst van het forum in handen. In 2007 verhuist de andersglobalistische jaarmarkt zo goed als zeker naar het zwarte continent. De gangmakers van dat initiatief verkopen in Porto Alegre al katoenen draagtassen en hemden met daarop 'Een ander Afrika is mogelijk - WSF 2007'.
De verplichtingen die het Internationaal Muntfonds en de Wereldbank aan de landen in het Zuiden opleggen, laten weinig ruimte voor een meer rechtvaardige landverdeling in Latijns-Amerika, Afrika en Azië. Na decennia van sociale strijd voor land, zoeken boeren en indianen vandaag nieuwe strategieën en bondgenoten op het WSF.
In groten getale, met zo'n honderdduizend, komen de andersglobalisten naar het Braziliaanse Porto Alegre, waar woensdag het vijfde World Social Forum begint. Maar hoe zit het met de actiebereidheid van al die wereldverbeteraars. Is het WSF een broedplaats voor effectieve acties of hebben hooggeschoolde polderaars de macht gegrepen?
De pogingen van de Zuid-Amerikaanse landen om een gezamenlijke markt te vormen, krijgen veel aandacht op het vijfde Wereld Sociaal Forum dat van 26 tot 31 januari wordt gehouden in Porto Alegre (Brazilië). Volgens de Latijns-Amerikaanse andersglobalisten zijn de schuchtere groeipogingen van de Mercosur onder leiding van Brazilië belangrijk als tegenwicht tegen het Amerikaanse streven naar een pan-Amerikaanse vrijhandelszone (FTAA).
Eind januari staan het Wereld Economisch Forum en het gelijklopende Wereld Sociaal Forum geprikt in de agenda van ondernemers, vakbonden en ngo's. Tijd om ons oor eens te luisteren te leggen bij het Vlaamse bedrijfsleven. Zijn ze bang van globalisering? En welke gecorrigeerde liberalisering hebben zij in gedachten?
Tulpen uit Thailand of liever uit Amsterdam? 'Amsterdam of nog dichter bij huis', antwoordt een groep leidende andersglobalisten op die vraag in een nieuw boek. Hun economisch alternatief bestaat niet uit één enkel model dat zich tegenover de vrije markt stelt, maar uit een politiek-economisch regime dat verschillende modellen toelaat.
Een supermacht die naar eigen goeddunken ingrijpt in de wereld, met als een van de hoogste doelen een democratisch Midden-Oosten. De Amerikaanse neoconservatieven kregen onder George W. Bush de vrije hand dat ideaal te realiseren. Maar met 'testcase' Irak lijkt de bodem te zijn weggeslagen onder de unipolaire Amerikaanse droom.
De landen van de Zuid-Amerikaanse handelszone Mercosur kunnen terugkijken op een bewogen 2004. Handelsakkoorden met de landen van de Andesgemeenschap, India en zuidelijk Afrika hebben het aanzien van het handelsblok vergroot. Maar talrijke interne conflicten hebben de eenheid tussen de lidstaten en de onderhandelingsmacht van het blok aangetast.
Voor miljoenen textielarbeiders is het geen feest op 1 januari 2005. Het multivezelakkoord loopt dan af en hiermee valt de regulering van de textielmarkt weg. Dat betekent dat China vanaf de jaarwisseling zoveel textiel kan uitvoeren als het maar wil. Naar verwachting zal de kledinggigant vooral arme landen als Bangladesh, Turkije en Mexico uit de markt drukken. Zeven vragen over het textielakkoord.
Vanaf 2005 kunnen ontwikkelingslanden onbeperkt stoffen en kleding exporteren naar het Westen. Dan zijn de handelsregels waarmee rijke landen zich beschermden tegen een toevloed van goedkope textiel opgeheven. Komt dan alles in het kledingrek uit China en India? Zeker is dat miljoenen mensen in het ene deel van de wereld hun baan verliezen en dat elders miljoenen voor nog lagere lonen aan de slag gaan.
Heel wat ontwikkelingslanden willen een ander Internationaal Monetair Fonds. Om dat mogelijk te maken moeten er fundamentele veranderingen komen in de machtsverhoudingen. 'We hoeven niet per se de helft van de stemmen te hebben, 49 procent is ook al goed', zegt Ariël Buira, directeur van een lobbygroep van ontwikkelingslanden bij het IMF en de Wereldbank.
Is globalisering een zegen of een plaag voor arme landen? En waarom is er eigenlijk zoveel kritiek op instellingen als de Wereldbank, IMF en de WTO? Een korte toelichting op belangrijke begrippen die met globalisering te maken hebben.
De dialoog binnen de Vlaamse andersglobaliseringsbeweging is "pril maar hoopgevend". Dat stelt de Ekstermolengroep, een denktank van medewerkers uit Vlaamse niet-gouvernementele organisaties, in het nieuwe NoordZuid Cahier dat begin december uitkomt. De auteurs wilden voor het eerst de dynamiek van de beweging in eigen land bekijken en ondervroegen Greenpeace België, de Bond Beter Leefmilieu, de vakbonden ACV en ABVV, de Boerenbond en de Noord-Zuidkoepel 11.11.11.
Het vierde Wereld Sociaal Forum was het eerste dat niet plaatsvond in het Braziliaanse Porto Alegre, maar in het Indiase Mumbai. Met succes: de voorspelde organisatorische chaos en zware conflicten zijn uitgebleven, de belangstelling was groter dan verwacht en de verhuizing heeft voor vernieuwing en verbreding gezorgd. De politieke vertaling van alle oproepen en voornemens die de ideeënfabriek produceert, blijft de belangrijkste uitdaging.
Ze kijken tevreden terug, de Belgische vakbonden, noordzuidorganisaties en andere sociale bewegingen die naar het vierde Wereld Sociaal Forum in Mumbai gingen. Enkelen merken op dat meer politieke vertaling nodig is, maar de meeste nadruk gaat naar de verdediging van het forum zoals het deze keer was. Concrete vertaling kan komen uit aparte fora en acties. Het WSF zelf blijft essentieel voor educatie en sensibilisatie, vinden Annick De Ruyver (ACV), Marc Maes (11.11.11) en François Houtart (CETRI).
Vorig jaar waren het er bijna honderd, dit jaar gaat een zeventigtal Belgen uit vooral vakbonden en noordzuidorganisaties naar het Wereld Sociaal Forum, in de eerste plaats op zoek naar contacten en informatie over de thema's waarmee ze zelf bezig zijn. Ook de Waalse toppolitici Elio di Rupo (PS) en Isabelle Durant (Ecolo) maken hun opwachting op het forum, net als enkele academici en individuele Belgen die het forum met een reis door India combineren. Voor vele thuisblijvende organisaties of actiegroepen is het antwoord kort maar veelbetekenend: "te duur".
Drie jaar op rij verdubbeling van het aantal deelnemers, vorming van nieuwe allianties, de wereld die heeft gehoord dat er een alternatief bestaat voor het neoliberalisme, een krachtig mondiaal nee aan de Irakoorlog. Maar hoe kom je tot concrete veranderingen en is het allemaal niet te veel een zaak van oudere, mannelijke intellectuelen uit Brazilië, Europa en Noord-Amerika? Tijdens de eerste drie edities in Porto Alegre boekte het WSF onmiskenbaar successen, maar doken ook een reeks knelpunten en uitdagingen voor de toekomst op. Deel 1: de successen.
Eind 2003: Drie jaar op rij verdubbeling van het aantal deelnemers, vorming van nieuwe allianties, de wereld die heeft gehoord dat er een alternatief bestaat voor het neoliberalisme, een krachtig mondiaal nee aan de Irakoorlog. Maar hoe kom je tot concrete veranderingen en is het allemaal niet te veel een zaak van oudere, mannelijke intellectuelen uit Brazilië, Europa en Noord-Amerika? Tijdens de eerste drie edities in Porto Alegre boekte het WSF onmiskenbaar successen, maar doken ook een reeks knelpunten en uitdagingen voor de toekomst op. Deel 2: kan (moet?) het forum echt iets veranderen?
Eind 2003: Drie jaar op rij verdubbeling van het aantal deelnemers, vorming van nieuwe allianties, de wereld die heeft gehoord dat er een alternatief bestaat voor het neoliberalisme, een krachtig mondiaal nee aan de Irakoorlog. Maar hoe kom je tot concrete veranderingen en is het allemaal niet te veel een zaak van oudere, mannelijke intellectuelen uit Brazilië, Europa en Noord-Amerika? Tijdens de eerste drie edities in Porto Alegre boekte het WSF onmiskenbaar successen, maar doken ook een reeks knelpunten en uitdagingen voor de toekomst op. Deel 3: democratische vertegenwoordiging en ontbrekende groepen en continenten.
De voorzet werd gegeven in Frankrijk, met een artikel in de Franse krant Le Monde Diplomatique. Maar het begon in Brazilië, waar leden van Braziliaanse niet-gouvernementele organisaties het idee kregen een tegenhanger te organiseren van het jaarlijkse elitaire Wereld Economisch Forum. Wat de Franse en Braziliaanse stichters van het WSF bij mekaar bracht, was het groeiend ongenoegen tegen het neoliberalisme.
De twijfel over de haalbaarheid van de Millenniumdoelstellingen in 2015 groeit. Jaarlijks zou 50 miljard dollar extra nodig zijn. Is een mondiale belasting de oplossing? Het wordt in ieder geval voor meer regeringen bespreekbaar. Zeven vragen en antwoorden over een wereldbelasting.
Armoede is niet onvermijdelijk en deze generatie heeft de mogelijkheden om haar uit de wereld te bannen. Dat zegt de Nederlandse Eveline Herfkens, die de wereld afreist om campagne te voeren voor de Millenniumdoelen -een begrip dat vanaf 2005 tot het dagelijkse taalgebruik zal behoren.
Nederlanders die deelnamen aan het Wereld Sociaal Forum in het Indiase Mumbai, zijn vol indrukken en inspiratie teruggekeerd naar huis. De banden met gelijkgestemden in de rest van de wereld zijn weer aangehaald en door de confrontatie met de Indiase armoede kregen velen bovendien een nieuwe impuls om nog meer werk te maken van de strijd voor 'een andere wereld'.
Het eerste Europees Sociaal Forum in Florence was een bijzondere ervaring, schreef John Verhoeven (onzeWereld, december 2002). Maar waarom, wilde hij weten, was het Nederlandse aandeel zo klein? Kees Hudig van XminY werpt tegen dat in Nederland een netwerk van kleine organisaties groeit die wel degelijk een rol spelen in de internationale andersglobaliseringbeweging. Het poldermodel weerhoudt grote maatschappelijke instituties ervan hetzelfde te doen.
De EU en 'Brussel' worden geregeerd door onzichtbare belangenorganisaties. Aangestuurd door het bedrijfsleven proberen deze clubs de economische belangen van de bedrijven veilig te stellen. De burger heeft het nakijken.
De oprichter van Lonely Planet, het machtigste reisgidsenimperium ter wereld, maakte ruim dertig jaar geleden zijn eerste reisgids, samen met zijn vrouw aan de keukentafel. Sindsdien heeft Tony Wheeler meer dan vijftig miljoen gidsen verkocht. Wheeler over het Lonely Planet-effect: 'Vooral jonge reizigers investeren in kleine, lokale economieën.'
Tot 1993 verdwenen Cubanen vijf jaar in de gevangenis als ze dollars bezaten. Nu hebben ze dollars nodig om kleding schoeisel en toiletartikelen te kunnen kopen. De munt van aartsvijand Amerika is in het Cuba van Castro bezig aan een opmerkelijke, snelle en ontwrichtende opmars.
In 2004 wordt zo goed als zeker een Nederlands Sociaal Forum (NSF) opgericht, een lokale variant van het Wereld Sociaal Forum (WSF) en het Europees Sociaal Forum (ESF). Op het ESF in Parijs vorige week vonden besprekingen over één Nederlandse beweging plaats. Maar het slagen daarvan is ook de verantwoordelijkheid van de media, meent Novib.
Ze groeiden op met traditionele Braziliaanse muziek, jazz en funk. Moeiteloos mixen ze die met techno of rock, wat hen wereldfaam bezorgde. Braziliaanse dj's zijn dan ook veelgevraagde artiesten op Europese festivals. In eigen land gebruiken ze hun sterrenstatus om generatiegenoten te winnen voor werk en politiek.
In snel tempo verandert de mondiale beweging van andersglobalisten in een mondiale burgerbeweging. Vakbonden, maatschappelijke organisaties en linkse partijen staan te dringen om mee te kunnen doen in dit dynamische strijdperk van mondiaal debat en activisme. Behalve Nederlandse bonden en partijen. Die zijn nog vrijwel afwezig. Een vergissing en een gemiste kans.
Het genetisch gemanipuleerde zaaigoed voor katoen van Monsanto zou de Zuid-Indiase boeren een rijke opbrengst bezorgen. Maar het wonderzaad, zoals het al werd genoemd, leverde de katoentelers alleen maar hogere schulden op.
Rond de zestigduizend andersglobalisten uit heel Europa kwamen vorige maand vier dagen in Florence bijeen. De nadruk lag niet op het protest, maar op het bespreken van alternatieven voor de huidige globalisering. Er was geen bivakmuts te zien. "Dit hebben we sinds de jaren zestig niet meer meegemaakt." En waar bleven de Nederlanders?
Voorbij de kleurrijke protesten en de luide roep om een andere wereld, liet het Wereld Sociaal Forum - eind januari 2004 in de Indiase stad Mumbai (Bombay) - zien hoe sterk de noodzaak is van een groeiend legioen van andersglobalisten. Een persoonlijk verslag van Marco Visscher.
De mensen die de slechte kanten van globalisering proberen te bestrijden, zijn vaak helemaal niet uit op macht of een revolutie. Zij werken aan een alternatieve samenleving waarin democratie centraal staat. Opvallend genoeg blijkt deze aanpak ook veel meer op te leveren. Hoe krijg je je zin zonder de macht te hebben?
De berichtgeving van Oneworld.nl over de oprichting van een Nederlands Sociaal Forum lijkt de spreekwoordelijke knuppel in het hoenderhok. Onder Nederlandse andersglobalisten is discussie ontstaan over nut en noodzaak van een NSF. Wat de uitkomst ook wordt, een NSF is in de maak.
|
|
